Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), yaşamın erken dönemlerinde ortaya çıkan nörogelişimsel bir farklılıktır. Her çocuk farklı bir gelişim süreci izlese de, bazı belirtiler erken yaşlarda fark edilebilir. Ailelerin bu belirtileri erken dönemde tanıması, uzman değerlendirmesi ve uygun eğitim desteğinin zamanında başlaması açısından büyük önem taşır.
Otizmde İlk Belirtiler Nelerdir?
Otizm belirtileri her çocukta aynı şekilde görülmeyebilir. Bazı çocuklarda belirtiler 12-18 aylık dönemde fark edilirken, bazılarında daha ileri yaşlarda belirgin hale gelebilir.
En sık görülen erken belirtiler şunlardır:
1. İsmi Söylendiğinde Tepki Vermemek
Çocuğun ismi söylendiğinde dönmemesi veya tepki vermemesi ailelerin ilk fark ettiği belirtilerden biridir. Bunun tek başına otizm anlamına gelmediği unutulmamalıdır ancak değerlendirilmesi gereken önemli bir işarettir.
2. Göz Temasının Sınırlı Olması
Bebeklerin ve çocukların ebeveynleriyle göz teması kurması sosyal gelişimin önemli bir parçasıdır. Sürekli göz temasından kaçınma veya kısa süreli göz teması kurma dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında yer alabilir.
3. Konuşma ve Dil Gelişiminde Gecikme
- İlk kelimelerin geç başlaması
- Kelime sayısının yaşıtlarına göre az olması
- Konuşulanları tekrar etme (ekolali)
- İsteklerini ifade etmekte zorlanma
dil gelişimi açısından değerlendirilmesi gereken durumlardır.
4. Ortak Dikkat Kuramama
Çocukların ilgisini çeken bir nesneyi işaret ederek paylaşması veya başkasının gösterdiği yöne bakması beklenir. Bu davranışların sınırlı olması erken belirtilerden biri olabilir.
5. Sosyal Etkileşimde Zorlanma
Otizmli çocuklar;
- Akranlarıyla oyun kurmakta zorlanabilir.
- Taklit oyunlarına ilgi göstermeyebilir.
- Sosyal gülümseme daha az görülebilir.
- Başkalarının duygularını anlamakta güçlük yaşayabilir.
6. Tekrarlayan Hareketler
Bazı çocuklarda şu davranışlar görülebilir:
- El çırpma
- Sallanma
- Kendi etrafında dönme
- Parmak ucunda yürüme
- Aynı hareketleri tekrar etme
Bu davranışlar her çocukta farklı yoğunlukta olabilir.
7. Rutinlere Aşırı Bağlılık
Otizmli çocuklar günlük düzenlerinin değişmesini istemeyebilir. Küçük değişiklikler bile huzursuzluk veya yoğun tepkiye neden olabilir.
8. Duyusal Hassasiyet
Bazı çocuklar;
- Yüksek seslerden rahatsız olabilir.
- Belirli dokulara dokunmak istemeyebilir.
- Işığa karşı hassasiyet gösterebilir.
- Bazı kokulara veya tatlara aşırı tepki verebilir.
Bazı çocuklarda ise tam tersine duyusal uyaranlara karşı daha az tepki görülebilir.
Her Belirti Otizm Anlamına Gelir mi?
Hayır. Yukarıdaki belirtilerden biri veya birkaçı tek başına otizm tanısı koydurmaz. Benzer belirtiler farklı gelişimsel durumlarda da görülebilir. Bu nedenle çocuğun gelişimiyle ilgili endişe duyulduğunda çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı veya çocuk nörolojisi uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Erken Tanı ve Erken Müdahalenin Önemi
Bilimsel çalışmalar, erken yaşta başlanan özel eğitim ve gelişimsel destek programlarının çocukların iletişim, sosyal etkileşim ve günlük yaşam becerilerinin gelişmesine önemli katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Erken müdahale sayesinde;
- İletişim becerileri desteklenebilir.
- Sosyal etkileşim güçlenebilir.
- Problem davranışlar azaltılabilir.
- Günlük yaşam becerileri geliştirilebilir.
- Okul yaşamına uyum kolaylaşabilir.
Aileler Nelere Dikkat Etmelidir?
Ebeveynler çocuklarının gelişimini yakından gözlemlemeli ve yaşına uygun gelişim basamaklarını takip etmelidir. İsme tepki vermeme, göz teması kurmama, konuşma gecikmesi veya sosyal iletişimde belirgin farklılıklar fark edildiğinde zaman kaybetmeden uzman görüşü alınması önerilir.
Bolluca Ailesi Diyor ki
Otizmde ilk fark edilen belirtiler genellikle sosyal iletişim, göz teması, dil gelişimi ve tekrarlayan davranışlar alanında ortaya çıkar. Her çocuğun gelişimi farklı olsa da, erken fark edilen belirtiler sayesinde değerlendirme süreci hızlanabilir ve ihtiyaç duyulan eğitim desteği daha erken başlayabilir. Erken tanı ve bireye uygun eğitim planlaması, çocuğun gelişimini desteklemede önemli bir rol oynar.
Arnavutköy ve Boğazköy Bolluca Öerm şubelerimize 0212 685 10 13 ulaşabilirsiniz.
