Kaba ve İnce Motor Gelişim Nasıl Desteklenir?
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) denildiğinde çoğunlukla sosyal iletişim, dil gelişimi ve tekrarlayıcı davranışlar ön plana çıkar. Ancak bazı otizmli çocuklarda kaba motor, ince motor, denge, koordinasyon, motor planlama ve hareketi taklit etme becerilerinde de farklılıklar görülebilir.
Bu farklılıkların erken dönemde değerlendirilmesi; çocuğun oyun, öz bakım, okul ve günlük yaşam becerilerine katılımının desteklenmesi açısından önemlidir.
Otizmde Motor Beceriler Nasıl Etkilenir?
Motor gelişim, çocuğun yalnızca koşması veya bir nesneyi tutması anlamına gelmez. Hareketin planlanması, başlatılması, sıralanması, koordinasyonu ve gerektiğinde başka bir kişinin hareketinin taklit edilmesi gibi birçok becerinin birlikte çalışmasını gerektirir.
Otizmli çocukların motor gelişim profilleri birbirinden farklıdır. Bazı çocuklarda belirgin bir motor güçlük görülmezken bazı çocuklarda hareketleri öğrenme ve uygulama konusunda desteğe ihtiyaç duyulabilir.
Özellikle motor taklit, denge, koordinasyon ve motor planlama becerilerindeki farklılıklar yeni hareketlerin öğrenilmesini zorlaştırabilir.
Otizmde Kaba Motor Beceriler
Kaba motor beceriler, vücudun büyük kas gruplarını kullanarak gerçekleştirilen hareketleri kapsar.
Koşma, zıplama, merdiven çıkma, top oynama, ip atlama, yüzme, dans etme ve bisiklete binme bu becerilere örnek olarak gösterilebilir.
Bazı otizmli çocuklarda;
- ip atlama,
- top yakalama ve atma,
- tek ayak üzerinde durma,
- zıplama,
- dans hareketlerini taklit etme,
- yüzme hareketlerini öğrenme,
- denge ve koordinasyon gerektiren aktiviteler
daha fazla tekrar ve yapılandırılmış öğretim gerektirebilir.
Burada yalnızca kas gücüne değil; denge, koordinasyon, beden farkındalığı, motor planlama ve taklit becerilerine de dikkat edilmelidir.
Otizmde İnce Motor Beceriler
İnce motor beceriler, özellikle el ve parmakların kontrollü ve koordineli biçimde kullanılmasını gerektiren hareketlerdir.
Bazı otizmli çocuklar;
makas kullanma, boncuk dizme, kalem tutma, çizgi çizme, küçük nesneleri kavrama, küpleri yerleştirme, düğme ilikleme ve fermuar kullanma gibi becerilerde zorlanabilir.
İnce motor beceriler yalnızca oyun sırasında değil, çocuğun okul ve günlük yaşamında da önemlidir.
Kalem kullanmak, yemek yemek, giyinmek ve kişisel bakım aktivitelerinin önemli bir bölümü ince motor becerilerle ilişkilidir.
Otizmde Motor Taklit Neden Önemlidir?
Çocuklar birçok yeni hareketi çevrelerindeki kişileri gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenir.
“Benim gibi zıpla”, “ellerini çırp”, “topu böyle at” veya “bu hareketi yap” gibi basit görünen yönergeler aslında görsel dikkat, motor planlama, beden farkındalığı ve hareketin uygulanmasını birlikte gerektirir.
Motor taklit becerisindeki güçlükler çocuğun;
oyun öğrenmesini, spor aktivitelerine katılımını, grup etkinliklerini ve günlük yaşamda yeni beceriler kazanmasını etkileyebilir.
Bu nedenle motor taklit, özel eğitim ve motor gelişim çalışmalarında göz önünde bulundurulması gereken alanlardan biridir.
Parmak Ucunda Yürüme Otizm Belirtisi midir?
Bazı otizmli çocuklarda parmak ucunda yürüme görülebilir. Bunun yanında kendi etrafında dönme, ileri geri sallanma veya belirli beden hareketlerini tekrarlama gibi hareket özellikleri de gözlenebilir.
Ancak parmak ucunda yürümenin tek başına otizm anlamına gelmediği unutulmamalıdır.
Sürekli veya belirgin parmak ucunda yürüme durumunda çocuğun motor, ortopedik, nörolojik ve duyusal özelliklerinin uygun uzmanlar tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Otizmde Çok Hareketlilik ve Az Hareketlilik
Otizmli çocukların hareket düzeylerinde de bireysel farklılıklar görülebilir.
Bazı çocuklar sürekli koşmak, zıplamak, tırmanmak veya hareket etmek isteyebilirken bazı çocukların hareketli etkinliklere katılımı daha düşük olabilir.
Bu davranışları yalnızca “hiperaktif” veya “tembel” şeklinde değerlendirmek doğru değildir.
Çocuğun duyusal ihtiyaçları, dikkat becerileri, motor kapasitesi, çevresel koşullar ve aktivitenin çocuğa uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir.
Duyusal İşlemleme ile Motor Gelişim Arasında İlişki Var mı?
Hareket becerilerinin gelişiminde duyusal sistemler de önemli rol oynar.
Özellikle vestibüler sistem, denge ve hareketle; proprioseptif sistem ise kaslardan ve eklemlerden gelen bilgiler aracılığıyla beden farkındalığıyla yakından ilişkilidir.
Bu sistemlerden gelen bilgilerin işlenmesindeki farklılıklar bazı çocuklarda denge, koordinasyon, beden farkındalığı ve hareket planlama becerilerini etkileyebilir.
Bu nedenle motor gelişim değerlendirilirken çocuğun duyusal özelliklerinin de göz önünde bulundurulması yararlı olabilir.
Motor Beceriler Çocuğun Günlük Yaşamını Nasıl Etkiler?
Motor beceriler yalnızca spor veya fiziksel aktivite için gerekli değildir.
Çocuğun oyun oynaması, giyinmesi, yemek yemesi, kalem kullanması, merdiven çıkması, arkadaşlarıyla oyunlara katılması ve okul etkinliklerini gerçekleştirmesi motor becerilerle yakından ilişkilidir.
Bu nedenle motor gelişimde yaşanan güçlükler çocuğun bağımsızlığını ve günlük yaşama katılımını da etkileyebilir.
Otizmde Motor Beceriler Nasıl Desteklenebilir?
Öncelikle çocuğun hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunun belirlenmesi gerekir. Her otizmli çocuğa aynı egzersiz veya eğitim programının uygulanması doğru değildir.
Çocuğun ihtiyaçlarına göre özel eğitim, fizyoterapi ve ergoterapi gibi farklı disiplinlerin değerlendirmelerinden yararlanılabilir.
Çalışmalarda amaç yalnızca belirli hareketleri yaptırmak değil; kazanılan becerilerin oyun, okul, öz bakım ve günlük yaşam içerisinde kullanılmasını desteklemek olmalıdır.
Arnavutköy’de Otizm ve Motor Gelişim Desteği
Arnavutköy’de otizm, özel eğitim, ergoterapi ve fizyoterapi desteği araştıran aileler açısından motor gelişimin çocuğun genel gelişiminin bir parçası olarak ele alınması önemlidir.
Çocuğun kaba ve ince motor becerileri değerlendirilirken yalnızca yapamadığı hareketlere değil; denge, koordinasyon, motor planlama, motor taklit, beden farkındalığı, duyusal işlemleme ve günlük yaşam becerilerine birlikte bakılmalıdır.
Bireysel ihtiyaçların doğru belirlenmesi, uygun eğitim ve terapi hedeflerinin oluşturulmasına yardımcı olur.
Otizmli çocuklarda motor gelişim özellikleri çocuktan çocuğa farklılık gösterir. Bazı çocuklar kaba veya ince motor becerileri yaşıtlarına yakın şekilde gerçekleştirirken bazı çocukların bu alanlarda daha yoğun desteğe ihtiyacı olabilir.
Önemli olan çocuğu başka çocuklarla karşılaştırmak değil, kendi gelişim profilini doğru değerlendirmek ve ihtiyaç duyduğu alanlarda bireyselleştirilmiş destek sağlamaktır.
Kurumlarımız Bolluca Öerm olarak Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olup destek eğitim programları uygulamaktadır. Günümüzde eğitim hizmetleri yalnızca Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kuruluşlarda verilebilmektedir. Bu minvalde psikolog, dil ve konuşma terapisti, ergoterapi, hareket eğitimi, çocuk gelişimi gibi hangi adla olursa olsun Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olması esastır.
Bolluca ÖERM ailesi olarak Arnavutköy’de otizm, özel eğitim ve gelişimsel destek süreçlerinde ailelere rehberlik etmeyi sürdürüyoruz.
Bilgi ve iletişim:
0212 685 10 13
